Saturday, November 22, 2014

इस मोड़ से जाते हैं---गुलजार

इस मोड़ से जाते हैं
कुछ सुस्त कदम रस्ते, कुछ तेज कदम राहें

पत्थर की हवेली को, शीशे के घरोंदो में
तिनकों के नशेमन तक, इस मोड़ से जाते हैं

आंधी की तरह उड़कर, एक राह गुजरती है
शरमाती हुयी कोई, क़दमों से उतरती है
इन रेशमी राहो में, एक राह तो वो होगी
तुम तक जो पहुचती है, इस मोड़ से जाती है

एक दूर से आती है, पास आ के पलटती है
एक राह अकेली सी, रुकती है ना चलती है
ये सोच के बैठी हूँ, एक राह तो वो होगी
तुम तक जो पहुचती है, इस मोड़ से जाती है

ह्या वळणापासून जातात
काहि निवांत रस्ते आणि काही जलद गतीच्या वाटा

दगडाच्या मजबूत हवेलीला (भक्कम आशा नात्याला)
काचेच्या घरामध्ये (बाहेरील लोकाना आतील सर्व भांडणे दिसतात)
(किंवा) गवताच्या घरट्यापर्यंत ( जे वाऱ्याच्या झुळुली ने मोडू शकते)

ह्याच वळणापासून जावे लागते!

वादळासारखी घोंगावत एक वाट जाते

लाजत लाजत कुठली तरी पावलातून अलगद उतरते!
ह्या रेशमी वाटा मध्ये, एक वाट तरि अशी असेल
की ती तुझ्यापर्यन्त पोहोचेल ;ह्या वळणापासून जाणारी!

एक वाट लाम्बुन येते आणि जवळ येताच पलटते
एक वाट एकटीच; थाबत नाही वा चालत नाही!
असे समजुन बसलो आहे ; एक वाट तरी अशी असेल
ती तुझ्यापर्यन्त पोहोचेल; ह्या वळणापासून जाणारी!

गीतकार : गुलजार, गायक : लता - किशोर, संगीतकार : राहुलदेव बर्मन, चित्रपट : आंधी (१९७५)

JK (Sanjeev Kumar ) and Arati ( Suchitra Sen) are on such a turn in their life that they ca not cope each other’s pace.

They know that separation is inevitable but still they have a soft corner for each other!

This song was written as a nazm, and adapted in the movie.

The nazm is not specific to marriage and its consequences though.

Neither is it a love ballad. It simply talks about how one turn could make you end up at a completely different place.

Some lines from the nazm:

सहरा की तरफ़ जाकर, इक राह बगूलों में खो जाती है चकराकर

रुक-रुकके झिझकती-सी, इक मौत की ठंडी-सी वादी में उतरती है

इक राह उधडती-सी छिलती हुई काँटों से, जंगल से गुज़रती है -

इक दौड़ के जाती है और कूदके गिरती है, अनजानी ख़लाओं में

Thursday, November 20, 2014

पारा पारा हुआ पैराहन\-ए\-जाँ ----सैद राझीद हझमी

वो उन्हें याद करें जिसने भुलाया हो कभी
हमने उनको न भुलाया न कभी याद किया

पारा पारा हुआ पैराहन-ए-जाँ
फिर मुझे छोड़ गये चारागराँ

कोई आहट, न इशारा, न सराब
कैसा वीराँ है ये दश्त-ए-इम्काँ

वक़्त के सोग में लम्हों का जुलूस
जैसे इक क़ाफ़िला-ए-नौहागराँ

चार-सू ख़ाक़ उड़ाती है हवा
अस्तराँ, काबातराँ, तेग़-ए-रवाँ

कैसे घबराये हुए फिरते हैं

तेरे मोहताज़ तेरे दिल-गज़दाँ

माझ्या आयुष्याच्या वस्त्राचे तुकडे तुकडे झाले

माझ्यावर उपचार करणारे मला सोडून गेले !

ना काही पायाचे आवाज ; ना काही इशारे ; ना मृगजळाचे आभास

किती वैराण आहे हे एकटेपणाचे वाळवन्ट!

दुःखाच्या काळात प्रत्येक क्षण साजरा करतोय उत्सव

जसा एक प्रेत यात्रेला चाललेला समूह (काफिला )!

चारी दिशांना राख उडवतो आहे वारा
उंबरठ्यावर;जुगाराच्या अड्ड्यावर;तलवारीच्या धारधार पात्यावर!

कसे घाबरून फिरत आहेत

तुझ्या शिवाय असलेले; तुझ्या दिलाची भीक मागणारे !

Tuesday, November 18, 2014

दिल ए नादान ---मिर्झा गालिब

Dil-e-nadaan tujhe hua kya hai

In this enthralling ghazal by the famous Persian and Urdu poet, Mirza Ghalib, he poetically and metaphorically asks the eternal, fundamental questions of life. These couplets do not denote any inquisition, but astonishment instead, for the wonderful things existing in this world. This famous Ghazal is a fine example of Ghalib’s acumen of crafting poetic expressions of realities around.
Sabz-o-gul kahaan se aaye hai (Where did this nature come from?), Abr kyaa chiz hai, havaa kyaa hai (What is this cloud and the wind?). Read on and take a moment to delve upon the meaning of each couplet.

Dil-e-naadaan tujhe huaa kya hai ?
Aakhir is dard kee dawa kya hai

O innocent heart, what happened to you

What is the cure for this pain, after all?

माझ्या निष्पाप हृदया , तुला झाले तरी काय आहे?
शेवटी ह्या आजारावरचे औषध तरी काय आहे ?

Hamko unse wafa ki hai ummeed
Jo naheen jaante wafa kya hai

I hope for faith from one
Who doesn’t know what it means to be faithful

आम्ही तिच्याकडून कृतज्ञतेची अपेक्षा ठेवली जिला कृतज्ञ हा शब्दच माहिती नाही आहे !

Ham hain mushtaaq aur woh bezaar
Ya ilaahee ! Yeh maajra kya hai ?

I am anxious and eager, he is cold and displeased
Oh God, what is this mystery?

मी उत्साही उतावळा आणि ती थंड आणि त्रासलेली
अरे देवा , हे रहस्य तरी काय आहे ?

Main bhi muh me zabaan rakhataa hun
Kaash puchho ki mudda kyaa hai

I too have a tongue in my mouth (I too have an opinion)
If only I was I asked my intention (mudda’ is a distorted form of the actual Urdu word ‘mudua’ which means ‘ intention’, ‘will’ or ‘objective’)

मला पण ठाम मते असतात काश कुणी विचारलं असत की माझे उदिष्ट काय आहे ?

Jab ki tujh bin naheen koyi maujood
Fir ye hangaama, ‘ei khuda ! Kya hai

If there is no one except you in my world
Then why this ruckus, what is this world, O God?

जर तूझ्याशिवाय जगामध्ये दुसरे कोणीच दिसत नाही ;तर हा हंगामा ' आरे देवा ' हा का आहे ?

Ye pari chehra log kaise hain
Gamaza-o-ishwa-o-ada kya hai

What are these beautiful angelic-faced women like?
What are all the airs and graces about? (their amorous glances, their coquettishness and their enticing style)

Ghamza : an amorous glance or wink; Ishwa: Coquetry (naaz/ nakhray); Ada: an enticing style or a tempting gesture (generally by women)

ह्या परीसारख्या (स्त्रीया ) कशा आहेत?
( त्यांचे ) कटाक्ष , नखरे , कुचेष्टा असे का आहेत ?

Shikan-e-zulf-e-ambari kyon hai
Nigah-e-chashm-e-surma sa kya hai

Why do these fragrant curls exist? (referring to a woman’s tresses)
What is the meaning of the glance of your eyes lined with kohl?

सुवासिक केसांच्या लहरी का आहेत ?
हे सुरमा घातलेल्या डोळ्यातील कटाक्ष काय आहेत?

Sabz-o-gul kahaan se aaye hai
Abr kyaa chiz hai, havaa kyaa hai

Where has this beautiful greenery and nature come from?
What is this cloud and the wind?

हा सुंदर निसर्ग आणि सृष्टी सौंदर्य कोठून आले आहेत?
ढग काय चीज आहे, वारा काय आहे?

Jaan tum par nisaar karta hoon
Main naheen jaanata duaa kya hai

I am willing to sacrifice my life for you
I do not know what else is prayer?

जीव तुझ्यावर कुर्बान करतो आहे
माहित नाही मला , प्रार्थना काय आहे?

Haan bhalaa kar, teraa bhalaa hogaa
Aur daravesh ki sadaa kyaa hai

Yes, do good, and good will come to you
What, but this does the dervish say?

चांगलं वाग तुझे पण चांगल होईल

आणि संतांचा सल्ला वेगळा काय आहे ?

Maine maanaa ki kuchh nahi “Ghalib”
Muft haath aaye, to buraa kyaa hai

I agree that ‘Ghalib’ is ‘nothing’,
But what harm does it do, if you get him for ‘nothing’?

मी मान्य करतो कि गालिब काहीच नाही आहे
फुकटात मिळाला तर वाईट काय आहे ?

Here is part of the ghazal as depicted in the 1954 film, Mirza Ghalib, directed by Sohrab Modi, which portrays the trials, tribulations, triumphs, and utlimate descent to poverty of Mirza Ghalib and his tragic and ill-fated love with a beautiful courtesan named Chaudvin. Bharat Bhushan played the role of Ghalib. The Urdu short story writer, Saadat Hasan Manto is credited with the storyline for the movie.

Thursday, November 13, 2014

दिल धड़कने का सबब - नासिर काज़मी

दिल धड़कने का सबब याद आया वो तेरी याद थी अब याद आया आज मुश्किल था सम्भलना ऐ दोस्त तू मुसीबत में अजब याद आया दिन गुज़ारा था बड़ी मुश्किल से फिर तेरा वादा-ए-शब याद आया तेरा भूला हुआ पैमान-ए-वफ़ा मर रहेंगे अगर अब याद आया फिर कई लोग नज़र से गुज़रे फिर कोई शहर-ए-तरब याद आया हाल-ए-दिल हम भी सुनाते लेकिन जब वो रुख़सत हुए तब याद आया
बैठ कर साया-ए-गुल में "नासिर"हम बहुत रोये वो जब याद आया
-नासिर काज़मी

My Translation:
ह्रदय धडधड्ण्याचे कारण आठवले
ते म्हणजे तुझीच आठवण येत होती हे आठवले !
आज स्वतला सांभाळणे कठीण जात होते
तू दुखात असशील ; असे अजबपणे आठवले !
दिवस मोठ्या अडचणीत घालवत होतो
तेव्हा तुझी निरोपाच्या वेळची वचने आठवली !
हृदयाच्या वेदना आम्ही पण सांगू शकलो असतो
जेव्हा ती निघून गेली तेव्हा आठवण झाली !
तुझ्या विसरलेल्या एकनिष्ठ्तेच्या आणा भाका
एकत्र मरण पत्करण्याची तयारी ; आत्ता आठवण आली !
नंतर खूप जणी डोळ्यासमोरून गेल्या (आयुष्यात आल्या)
पण तुझ्या बरोबरच्या धुंद क्षणांची आठवण कायम होत राहिली !
गुलाबाच्या झाडाखाली (एकटा ) बसलेला नासीर
आम्ही खूप रडलो जेंव्हा त्याची आठवण झाली !